راز چندضلعیهای عجیب زحل؛ از ششضلعی تا دهضلعی!
Audio Summary
AI Summary
در رصدهای انجام شده از سیاره زحل، اشکال چندضلعی عجیبی در نزدیکی قطبین مشاهده شده است. در قطب شمال، بادها، ابرها و طوفانها برخلاف انتظار دایرهای، یک شکل ششضلعی به خود گرفتهاند. اخیراً نیز در قطب جنوب، شکلی مشابه اما دهضلعی دیده شده است. منشأ این اشکال هنوز نامشخص است.
داستان این چندضلعی‌ها به اوایل دهه ۱۹۸۰ و گذر فضاپیماهای وویجر از کنار زحل بازمی‌گردد که نشانه‌هایی از یک مرز ششضلعی در تصاویرشان دیده شد. بعدها، فضاپیمای کاسینی که از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۷ دور زحل چرخید، این ششضلعی را با وضوح بیشتری مشاهده کرد. این ششضلعی جریانی از باد به پهنای حدود ۳۰ هزار کیلومتر است که دور قطب شمال پیچیده است؛ بیش از دو برابر قطر زمین. از آنجایی که زحل سطح جامد مشخصی ندارد، این اشکال صرفاً جریان‌های بادی (جت‌ها) هستند که در جو آن تشکیل شده‌اند.
درون این حلقه، یک گردباد قطبی بزرگ قرار دارد که از نظر ظاهری شبیه هاریکین‌های زمینی است، اما سازوکار آن متفاوت است زیرا زحل اقیانوس سطحی یا زمین محکمی ندارد. چرخش سریع زحل و اثر کوریولیس باعث انحراف مسیر بادها، شکل‌گیری گردبادها و تقسیم جریان‌ها به نوارهای طولانی می‌شود. یکی از فرضیه‌های اصلی برای توضیح این شش‌ضلعی‌ها، امواج راسبی است؛ امواج بسیار بزرگی در جریان‌های هوایی که به چرخش سیاره وابسته هستند. این امواج می‌توانند مسیر جریان‌های هوایی را که قرار بوده مستقیم یا دایرهای حرکت کنند، به صورت بالا و پایین و پیچ‌خورده تغییر دهند.
دانشمندان توانسته‌اند با شبیه‌سازی در آزمایشگاه، اشکالی شبیه ششضلعی و حتی مربع ایجاد کنند که نشان می‌دهد برای شکل‌گیری این اشکال منظم نیازی به موانع جامد نیست. با این حال، شرایط آزمایشگاهی با زحل تفاوت زیادی دارد. ایده دیگری مبنی بر اینکه گردبادهای بزرگ کنار جت، ششضلعی را